เมื่อวันที่ 2 - 5 มกราคม 2551 ที่ผ่านมาได้มีโอกาสเดินทางไปบันทึกภาพ(เที่ยวดีดีนี่แหละ) งานปีใหม่กระเหรี่ยง หรืองาน อ๊อบือซอโค๊ะ (กินข้าวใหม่)ของชาวกระเหรี่ยงบ้านกล้อทอ ตำบลแม่จัน อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก (ค่อยๆอ่านไปนะ เดี๋ยวก็เข้าใจชื่องานเองล่ะ)

      ตอนบ่ายของวันที่สอง มกราคม  เราเริ่มออกเดินทางจากอุ้มผางมุ่งหน้าสู่บ้านกล้อทอ สถานที่จัดงาน ผู้เขียนเองก็ยังไม่แน่ใจนะว่ามันไกลออกจากอุ้มผาง ไปไกลเท่าไหร่ ระยะทางเท่าไหร่ เพราะนานแล้วที่ไม่ได้ไป เพราะไปแต่ละครั้ง ก็ไปทำงานแบบเร่งรีบทั้งสิ้น ไม่อยากบอกเลยว่าเราเดินทางไปโดยรถมอเตอร์ไซด์สองล้อคันเล็กๆ(เมื่อเทียบกับขนาดตัวของเรา) พอขับไปได้สักระยะ เราก็รู้ทันทีว่าบ้านกล้อทอห่างจากตัวเมืองอุ้มผางไปประมาณ 38 กิโลเมตร เป็นทางลาดยางโดยตลอด (บางช่วงน่าจะเรียกว่าลาดยางดีหรือป่าวนี่) เราใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงในการเดินทาง(ขับขี่แบบชมนกชมไม้) เรามาถึงบ้านกล้อทอ และก็ได้สืบถามจากชาวบ้านถึงสถานที่จัดงาน ชาวบ้านก็ชี้บอกทางให้ เราเห็นและขับรถเข้าไป มีป้ายแขวนเต็มไปหมด เราขับต่อไปเรื่อย ๆ จนพบกับผู้จัดงานตัวจริง อาจารย์ทัพชัย รักสถานกำเนิด (แต่ชาวบ้านรู้จักในชื่อ อาจารย์นิวัติ) งง ป่าว เรามารู้ทีหลังว่าอาจารย์แกพึงเปลี่ยนชื่อไปไม่นานนี่เอง เราได้เข้าไปดูสถานที่จัดงาน

ได้นอนที่บ้านอาจารย์ ส่วนมื้อเย็นเราไปฝากท้องกับบ้านพี่ตี๋(เพื่อนรุ่นพี่) คนอุ้มผาง แต่มาเป็นลูกเขยที่นี่

         เช้าตรู่ของวันที่สาม มกราคม เราตื่นแต่เช้า เพื่อไปถ่ายรูป เที่ยวงาน และที่แน่ๆ หาไรกิน แต่มือเช้าเราหายากมาก เพราะทุกคนมัวแต่วุ่นกับงาน เราทานมาม่าคัพ เป็นมื้อเช้า ในวันนี้ เค้าเริ่มด้วยการแข่งกีฬามวยปล้ำ รอบคัดเลือก  โดยมีความเชื่อที่ว่าในพิธีงานกินข้าวใหม่ ต้องจัดให้มีการแข่งขันกีฬามวยปล้ำ บนกองฟาง จำทำให้มีผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น พอกินตลอดทั้งปี โดยมีกติกาว่าใครทุ่มคู่ต่อสู้ลงได้ โดยให้แผ่นหลังลงเต็มแผ่นหลังได้ 2 ครั้ง เป็นฝ่ายชนะ( ไม่นับเอา ที่ทุ่มด้านข้างลำตัวของผู้ต่อสู่ลง) เราได้ดูมวยปล้ำสักแปบ เราก็แหงะไปเห็นตุง (ธง) และมีนก อยู่บนยอดเสาตุง(ธง)

ตามตำนานเชื่อกันว่า นกที่อยู่บนยอดเสา นี้เป็นเทพเจ้า แห่งการต่อสู้ เป็นนักรบที่คอยช่วยปกป้อง ชาวกระเหรี่ยงให้พ้นภัย

            ความเป็นจริงแล้ว พิธีกินข้าวใหม่นี้ เป็นพิธีที่ชาวกระเหรี่ยงเรียกอีกอย่างว่า พิธีส่งนก นั่นเป็นเพราะว่าความเชื่อของชาวกระเหรี่ยงเชื่อว่า ตอนที่เค้าเริ่มทำนา เริ่มถางนา เผาที่เพื่อทำนา จะมีเทพเจ้านกมาช่วยคุ้มครองให้ไร่นามีผลผลิตสมบูรณ์  พอกิน ฉะนั้นเมื่อเก็บเกี่ยวเสร็จแล้ว ก็ต้องมีการแบ่งผลผลิต ให้เทพเจ้านก พร้อมกับคำอธิฐานว่า " ตอนนี้ ไร่นาต่างๆ ก็ได้เก็บเกี่ยวเสร็จสิ้นแล้ว... เราขอแบ่งผลผลิตที่เราได้นี้ ให้กับท่าน ขอให้ท่านรับไป...และกลับไปพักผ่อน... ต่อเมื่อตอข้าวในนาดำ...ดินในนาพลิก...ก็ขอให้กลับมาช่วยกันทำกินอีก"

        เอาล่ะว่าถึงวันที่ สามมกราคมต่อ ..... หลังจากแข่งมวยปล้ำแล้ว เราก็ได้ดูการแข่งบันไดคว่ำ-หงาย กติกามีอยู่ว่า ต้องไต่บันไดจากอีกฝั่งไปสู่อีกฝั่ง และไปหยิบผ้าโสร่งที่อยู่บนยอดเสาจึงชนะ โดยให้โอกาสไต่ได้คนละ สามครั้ง หากสามครั้งปีนไม่ได้ ต้องให้โอกาสคนอื่น ไต่บันไดต่อ นอกจากนั้นยังมีการแข่งขันขึ้นบันไดลิง แต่อันตรายเกิน มีคนพลัดตกลงมา บาดเจ็บคณะกรรมการเลยขอยกเลิก

        จากนั้นในช่วงค่ำก็มีการเรียกขวัญข้าว

ระหว่างที่มีพิธีเรียกขวัญข้าวนั้น มีการตีกลองยาว เป่าเขาควาย ตีฉาบ ฆ้อง (ตามแบบปกากะญอ) และข้างๆปะรัมย์พิธีก็มีการแสดงรำดงจากน้องๆชาวกระเหรี่ยงน้ำจากศูนย์อพยพนุโพ (เราจะเรียกชาวกระเหรี่ยงในฝั่งพม่าว่ากระเหรี่ยงน้ำ แตกต่างกับปกากะญะ ตรงภาษา และวัฒนธรรมนิดหน่อย) และปิดท้ายด้วยการแสดงของจอตือโพ และคณะ

       วันที่ 4 มกราคม 2551 งานเริ่มด้วยการรวมตัวของชาวบ้านตั้งแต่เช้า พอประมาณ 11.00 น. ประธานในพิธีมาถึง ชาวบ้านเดินขบวนเข้ายังพิธี นายชิงชัย ก่อประภากิจ เป็นประธานในพิธีเปิด มีนายสมเดช ฉัตรชัยลือนาม (ส.อบจ.ศรีปุ๊ด) เป็นผู้กล่าวรายงาน และก็มีการแสดงของน้องๆชาวปกากะญอ จากบ้านโมโกร ชุดการแสดงนี้แสดงถึง การทำนา วิธีการทำให้ได้มาซึ่งข้าวให้เรากินกัน จนได้มาประกอบพิธีกินข้าวใหม่กันในวันนี้   จากนั้นตามมาด้วยพิธีเรียกขวัญข้าว,กินข้าวใหม่ และส่งนก บรรยายกาศสนุกสนาน ชื่นมื่นดี หลังจากนั้นมีการมัดข้อมือตามประเพณี  มีการแข่งกีฬาชนิดต่างๆ รอบชิงชนะเลิศ เช่น

 

 

มวยปล้ำ

 

ยิงหนังสติ๊ก (คนที่นั่งยิงนี่แหละ แชมป์)อย่าเข้าใจผิดนะว่าเป็นการแข่งขันยิงธนู เพราะหนังสติกของคนที่นี่ คล้ายธนูแต่ใช้กระสุน ไม่ใช่ลูกศร

 

 

วิ่งโกกเกก

 

ชักเย่อ

 

 

สานตะกร้า(คนนี้ ก็ แชมป์ เพราะลงแข่งคนเดียว)

 

 

ช่วงค่ำมีประประกวด ธิดาอ๊อบือซอโค๊ะ(สาวอายุ 16-17 ปีทั้งนั้น)

 

 

 

และปิดท้ายงานด้วยการแสดงของจอตือโพ ศิลปินชาวปกากะญอ

 

 

 

 

เราลืมบอกไปว่ามื้อเย็นเราไปกินข้าวที่ทาง อบต.แม่จันจัดไว้ อร่อยมาก

 

 

 

อากาศที่แม่จัน ขอบอกว่าหนาวมากๆ ห่มผ้านวมสองผืนยังเอาไม่อยู่เลย   (ชาวบ้านอยู่กันได้ยังงัยก็ไม่รู้)   

 

 

 

เช้าตรู่ของวันที่ 5 มกราคม เราออกจากแม่จันตั้งแต่เช้า กลับมาพักผ่อนที่อุ้มผาง    การเดินทางในครั้งนี้ต้องขอขอบคุณ

 อาจารย์ทัพชัย รักสถานกำเนิด (ที่ชาวบ้านรู้จักกันในชื่อ อ.นิวัติ) เอื้เฟื้อเรื่องที่พัก อาหาร และความรู้เรื่องวัฒนธรรม ต่าง ๆ

ขอเป็นกำลังใจให้ท่านได้ สู้ต่อไปในฐานะ แสงเทียนส่องทางสร้างปัญญาแก่คนแม่จัน บ้านไพร